Wat is nou een goede manier om tot rust te komen, om te ontprikkelen? Neurobioloog Brankele Frank legt uit dat veel mensen het niet goed aanpakken én tipt hoe het wel moet.
We denken dat we goed kunnen ‘ontprikkelen’, maar doen het vaak precies verkeerd. Want uitgeteld chillen op de bank met Netflix voelt lekker, maar helpt blijkbaar niet per se.
Neurobioloog (en tevens Slimste Mens-winnaar) Brankele Frank legt bij NPO Radio 1 uit waarom mentale vermoeidheid iets anders vraagt dan fysieke rust en waarom je soms juist in beweging moet komen als je overprikkeld bent.
Overprikkeld
„Volgens mij voelt iedereen zich af en toe overprikkeld“, benadrukt Frank. „Gek genoeg is het iets wat we pas sinds de coronapandemie zijn gaan benoemen. Het is ook iets wat voornamelijk in Nederland benoemd wordt, maar niet zozeer in andere landen.”
Wat we vooral willen weten: hoe ontprikkel je? Een kamer die stil is, een rustige ruimte waar niks op je afkomt. Is dat goed om te ontprikkelen? Frank zegt van niet. „Die neiging om volledige stilte en juist de afwezigheid van prikkels op te zoeken, kan juist averechts werken. Je kunt daarmee je hersenen sensitiseren, oftewel gevoeliger maken voor prikkels.”
Tips om te ontprikkelen
‘Niksen’ is dus niet de beste manier om rust te bereiken. Frank: „Als je je hersenen te lang laat wennen aan een heel laag niveau van prikkels, dan zullen ze een hoger niveau van prikkels opeens als nog intenser ervaren dan voorheen. Wat handiger is, is om jezelf anders te prikkelen.” Een wandeling buiten kan bijvoorbeeld helpen, in de natuur en zonder muziek of een podcast in je oren. Dat zorgt namelijk voor meer prikkels.
Frank noemt een voorbeeld van hoe het niveau van prikkels kan veranderen: „Je hersenen kunnen zich aanpassen aan de hoeveelheid prikkels die op je afkomt. Denk maar aan de kinderfilms die je vroeger zelf keek. Als je die nu terugkijkt, vind je ze waarschijnlijk moordend saai, zo langzaam. Maar als we destijds die supersnelle filmpjes van nu hadden moeten kijken, dan waren we helemaal gek geworden. Je hersenen hebben tijd nodig om eraan te wennen.”
Zo wennen je hersenen wel beter aan prikkels: „Door bewuster te kiezen voor de prikkels die je wel wilt binnenkrijgen en andere prikkels opzoeken.” Frank noemt een aantal manieren om effectief te ontprikkelen: „Dan heb ik het over dingen waarbij je wegblijft van het cognitieve domein en juist dingen doet die meer in je zintuiglijke of lichamelijke ervaring zitten. Dan kom je uit bij dingen als wandelen, tekenen, dansen, muziek maken, koken, tuinieren of houtbewerken.”
Verschil tussen fysiek en mentaal relaxen
En waarom is op de bank Netflixen dan geen goed idee als je rust zoekt? „Daarmee ontprikkel je fysiek, maar niet per se mentaal.”
Volgens Frank ligt het probleem in grotere vraagstukken: „We hebben in de maatschappij steeds meer toegewerkt naar een soort monocultuur waarin iedereen in hetzelfde ritme zou moeten functioneren. Dat kan niet. Een mens fluctueert in zijn functioneren, kunnen en gemoedstoestand. Dus wat mij betreft mogen we daar absoluut wat meer ruimte voor inbouwen in de maatschappij.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Experts tippen: neem een tennisbal mee in je handbagage als je vliegt
- CBS: Nederland is rijker dan bijna heel Europa, maar 3 landen blijven ons voor
- Multimiljonair Hennie (76) werkte jaren aan zijn droom, pretpark Rotterdam: ‘Het was niks en het wordt niks’
- De Beleggingsrekening van Jannes (23): ‘Ik beleg 250 euro per week’
- Onderzoek onder duizenden Nederlanders: dit is de reden dat jongeren gezonde gewoonten niet volhouden
