Seksistische grapjes, harde ideeën over mannelijkheid en uitspraken van online influencers: steeds meer docenten zien gedrag terug in de klas dat gelinkt wordt aan de zogenoemde manosfeer. Vooral in het voortgezet onderwijs groeit de zorg over de impact daarvan op leerlingen én het schoolklimaat.
Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Stichting School & Veiligheid, uitgevoerd door Ipsos I&O onder 487 onderwijsprofessionals uit het basis-, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.
Wat is de manosfeer?
Voordat we kijken naar de cijfers, moeten we eerst uitleggen wat een manosfeer nu precies is. Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft het als een online netwerk van websites, podcasts, fora en socialmedia-accounts waarin mannelijkheid en de positie van mannen centraal staan.
Binnen de manosfeer delen influencers en online communities veel content over onderwerpen als daten, carrière, discipline, identiteit en zelfontwikkeling. De boodschap draait vaak om zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid nemen en succes behalen.
Vooral jongeren kunnen zich aangetrokken voelen tot die boodschap. Zeker als ze zoeken naar richting, houvast of een gevoel van controle. De content oogt op het eerste gezicht vaak motiverend en positief, met adviezen over sporten, geld verdienen of mentale weerbaarheid. Toch waarschuwen deskundigen steeds vaker voor de keerzijde van de manosfeer. Volgens critici gaan achter sommige video’s en podcasts schadelijke ideeën schuil over vrouwen, feminisme en gelijkwaardigheid.
Meer seksistische opmerkingen en pestgedrag
Stichting School & Veiligheid deed dus onderzoek hiernaar. Eén van de dingen die uit het onderzoek blijkt, is dat 56 procent van de docenten en andere onderwijsmedewerkers in het voortgezet onderwijs gelooft dat gedrag dat mogelijk voortkomt uit de manosfeer, de afgelopen vier jaar is toegenomen.
Driekwart van de ondervraagden maakt zich zorgen over de invloed daarvan op jongens, maar ook op de sfeer en de sociale veiligheid op school. Vooral verbaal agressief gedrag, pestgedrag en spanningen tussen jongens en meiden worden vaker genoemd. Volgens de respondenten voelen meiden en lhbti-leerlingen zich door uitspraken en gedrag van jongens het vaakst onveilig of ongemakkelijk in de klas.
Volgens Martje Heerkens van Stichting School & Veiligheid raken de strikte ideeën over mannelijkheid uiteindelijk een veel grotere groep leerlingen.
„Om goed te kunnen leren, moet je je veilig voelen op school. Die veiligheid staat onder druk”, zegt ze. Ook jongens zelf kunnen volgens haar last hebben van het beeld van hoe een ‘echte man’ zich hoort te gedragen.
Basisscholen zien ook meer signalen
Opvallend is dat medewerkers in het basisonderwijs zich iets minder vaak zorgen maken dan collega’s in andere onderwijssectoren. Toch zegt juist daar 64 procent de afgelopen jaren meer signalen van manosfeer-invloeden te zien.
In het mbo ziet 56 procent van de onderwijsprofessionals een toename van dit soort gedrag.
Vrouwelijke docenten en medewerkers merken de veranderingen bovendien vaker op dan mannen. Zij ervaren ook vaker dat hun gezag wordt ondermijnd vanwege hun vrouw-zijn. Bijna drie op de tien vrouwelijke onderwijsprofessionals zegt daarmee te maken te hebben gehad.
Algoritmes
Maar hoe komt het nu dat die invloed steeds meer groeit? Schrijver en online activist Nienke ’s Gravemade wijdde het eerder dit jaar al aan algoritmes. Volgens haar hoef je niet eens bewust op zoek te gaan naar vrouwonvriendelijke content om erin terecht te komen. „Heel veel mannen maken bijvoorbeeld filmpjes over de sportschool, over bitcoin of over de alpha male“, zei ze vorige maand in gesprek met Radio 1. „En van daaruit schuift het steeds verder op.”
Volgens ‘s Gravenmade maakt dat het gevaar breder dan alleen vrouwenhaat. Ook jongens en mannen zelf krijgen een onhaalbaar beeld voorgeschoteld. „Er wordt een beeld geschetst van hoe je als man moet zijn”, aldus de schrijver. „Je moet gespierd zijn, minimaal 20.000 euro per maand verdienen, geen emotie tonen en vooral provide en protect.” Dat legt volgens haar enorme druk op jonge mannen. „Je moet zoveel. Dat is voor hen net zo goed schadelijk.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
- Freek Rikkerink deelt update over zijn gezondheid: ‘Ik voel mij fit’
- Polly (37) in Ex-treem gênant: ‘Hij checkte stiekem mijn locatie’
- De Financiële fout van Coco (31): ‘Mijn ex boekte na onze breuk een vakantie met mijn creditcard’
- Econoom Martin Visser (55) waarschuwt: ‘Er ontstaat stagflatie in Nederland‘
- Giechelende Kirsten wordt op haar plek gezet in Married at First Sight: ‘Respectloos’
