‘Het onderwijs moet beter’ en ‘er moet meer worden geïnvesteerd’: het zijn bekende uitspraken in het debat over het Nederlandse onderwijs. Ondanks jaren van extra investeringen en verschillende beleidsmaatregelen ziet de Inspectie van het Onderwijs nog altijd geen duidelijke vooruitgang in basisvaardigheden zoals taal, rekenen en burgerschap.
Intussen groeien de verschillen tussen leerlingen per regio en neemt de druk op scholen toe door problemen die buiten de klas ontstaan. Wat is er precies aan de hand op Nederlandse scholen?
De (ondermaatse) staat van het onderwijs
In het vandaag gepubliceerde rapport ‘De staat van het onderwijs’, van de inspectie die in Den Haag richting geeft aan het politieke debat, staan veel negatieve bevindingen. Maar het rapport is niet alleen kommer en kwel. In het basis- en voortgezet onderwijs werd ongeveer 82 procent van de scholen als voldoende beoordeeld, schrijft de Volkskrant vandaag.
In het basisonderwijs zijn de prestaties na de coronapandemie namelijk gestabiliseerd en er is meer aandacht voor taal. Ook daalt het aantal voortijdige schoolverlaters in het mbo en voelen de meeste leerlingen zich veilig. Maar: toch blijft de beloofde verbetering uit. „De noodzakelijke kwaliteitsverbetering blijft steken”, schrijft inspecteur-generaal Alida Oppers.
Verschillen per woonplaats
Waar de aandacht afgelopen jaren vooral uitging naar verschillen tussen leerlingen naar afkomst, richt de inspectie zich nu op verschillen naar woonplaats. Want die blijken al vroeg te ontstaan. Zo gaan peuters in grote steden minder vaak naar voorschoolse educatie, bedoeld voor kinderen die risico lopen op een onderwijsachterstand.
Ook de in 2023 ingevoerde doorstroomtoets, die de eindtoets in groep 8 verving, lijkt niet het bedoelde effect op kansengelijkheid te hebben. Scholen moeten ‘kansrijk’ adviseren, maar dat gebeurt niet overal. In stedelijke gebieden wordt 88 procent van de bij te stellen adviezen naar boven aangepast, tegenover 68 procent in minder stedelijke regio’s. Op reformatorische scholen blijft een advies het vaakst ongewijzigd, ook wanneer bijstelling naar boven passend zou zijn.
Basisvaardigheden leerlingen
De Volkskrant meldt daarnaast dat basisvaardigheden achterblijven. Die ontwikkeling is extra zorgelijk, omdat het onderwijs moeite heeft om de basis op orde te krijgen. Volgens de inspectie is er nog altijd ‘geen trendbreuk zichtbaar in de ontwikkeling van basisvaardigheden’.
In het basisonderwijs zijn de prestaties na de coronapandemie gestabiliseerd, maar echte vooruitgang blijft uit. In het voortgezet onderwijs is het beeld somberder: leesvaardigheid en woordenschat liggen nog onder het niveau van voor corona. Ook rekenen, met name in het vmbo, laat een dalende trend zien.
Grote zorgen over mbo
In het mbo zijn de zorgen het grootst. Veel studenten halen de vereiste taal- en rekenniveaus niet. Ook burgerschapsonderwijs blijkt lastig vorm te geven. Daarnaast is het lesaanbod niet concreet genoeg.
Volgens Sezgin Cihangir, directeur van het Nederlands Mathematisch Instituut, laat het rapport zien dat het onderwijsstelsel op meerdere fronten onder druk staat. Vooral de achterblijvende basisvaardigheden baren hem zorgen. „Als lezen, taal en rekenen onvoldoende stevig worden opgebouwd, werkt dat later overal in door: in je vervolgonderwijs, in zelfredzaamheid en op de arbeidsmarkt.”
Prestatiedruk
Scholierenorganisatie Laks vindt het jammer dat de inspectie niet meer aandacht heeft voor prestatiedruk. „Terwijl rapport na rapport laat zien hoe groot het probleem is”, zegt voorzitter Thijmen Widlak. Volgens hem is de sterke focus op toetsen en resultaten problematisch.
In het rapport kondigt de inspectie aan dat zij vanaf 2027 de beoordeling van scholen aanpast. Leerresultaten krijgen een minder belangrijke rol. In plaats daarvan gaan kwaliteitszorg en bestuur zwaarder wegen. Een vreemde keuze, vindt Cihangir. „De inspectie zegt in feite: het gaat nog niet goed genoeg met de basisvaardigheden, maar we gaan er straks wel minder naar kijken. Moeilijk uit te leggen.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
