Het verhaal van Nederland, de gave geschiedenisles, is terug op televisie en duikt in die zo gitzwarte periode: de Tweede Wereldoorlog. Verteller en ‘schoolmeester’ Daan Schuurmans start daarbij met een verrassende en goed gekozen invalshoek: bokshelden uit Amsterdam, zowel Joods als niet-Joods.
We geven het hierbij toe, de maker van Metro’s Blik op de Buis-rubriek is wel fan van Het verhaal van Nederland. We schreven al eens over vijf redenen waarom het programma zo’n succes is (wat uit de hoge kijkcijfers nog eens extra blijkt). De laatste editie ging over de geschiedenis van Amsterdam, ook weer een pareltje.
Alweer de Tweede Wereldoorlog? Júist die oorlog
Het verhaal van Amsterdam is nu de voorlaatste editie, want vanavond krijgen we een nieuwe reeks over de Tweede Wereldoorlog voorgeschoteld. Daarbij zou je kunnen denken: voor de miljoenste keer de Tweede Wereldoorlog? Aan de andere kant hoor je telkens ook ‘dat het verhaal moet worden blijven verteld, het mag niet vergeten worden’.
Dat is natuurlijk zo. Of, zoals verteller Daan Schuurmans zegt: „Met elke stap, ligt dit verhaal verder achter ons.” Om daarna de actualiteit van oorlog aan te stippen: „Tegelijkertijd is het dichterbij dan ooit.”
De geschiedenis herhaalt zich
Je zou van dit Verhaal van Nederland een ’toen en toen en toen’-reeks kunnen maken. In chronologische zin is het dat ook wel geworden, maar de invalshoek en het uitgangspunt is zoals gezegd goed gekozen: boksen. In de eerste aflevering, die Metro bekeek, zijn we nog voor de Tweede Wereldoorlog in de jaren dertig en de opkomst van Adolf Hitler met zijn nazipartij. In Nederland komt de NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) op, wint wat procenten tijdens de verkiezingen en droomt er gelijk van ‘de grootste’ te worden (over actueel gesproken, want waar kennen we dat toch van?). De economische tijden waren zwaar en het vertrouwen in de politiek aangetast. Nog zo’n gevalletje van ‘de geschiedenis herhaalt zich’.
Joden krijgen het moeilijker, ook in ons land. Amsterdam had een Joodse bokser. Ben Bril, geboren in de Jodenbuurt, bokste in boksschool Olympia en was mateloos populair. Zijn trainingsmaat was Sam Olij, geen Jood en drager van de Nederlandse vlag tijdens de Olympische Spelen van 1928 in de hoofdstad. De vrienden waren tegenpolen in de ring, maar uiteindelijk ook in de Tweede Wereldoorlog. Toen Ben Bril ondergedoken zat, werd hij opgepakt door Jan Olij, befaamd Jodenjager en zoon van Sam. Sam zelf voerde Bril als bewaker af voor zijn transport naar concentratiekamp Vught. De woorden die hij daarbij sprak: „Plicht is plicht.”
Keuzes maken in de Tweede Wereldoorlog
Zo heeft iedereen die de Tweede Wereldoorlog meemaakte natuurlijk zijn of haar eigen verhaal. Het is slim van de makers van Het verhaal van Nederland om er in elk geval eentje uit te lichten en die te blijven volgen. Zij pakken daarbij van alles mee: welke keuzes maakten Nederlanders bijvoorbeeld, toen ons land door de Duitsers vanaf 10 mei 1940 werd bezet? De keuze van de familie Olij zegt genoeg.
Deze serie gaat natuurlijk niet alleen over boksers kort voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er is heel veel meer dan dat en loopt door tot en met de gewelddadige oorlog in Indonesië. Wat wel altijd terugkomt: zo’n periode haalt in sommige mensen het beste en bij anderen het allerslechtste naar boven.
Een schoolmeester die je zou willen hebben gehad
Zoals in eerdere Verhalen van Nederland wandelt verteller Daan Schuurmans door nagespeelde scenes. Een prachtige vondst, hoewel ‘geleend’ van de Deense tv. Schuurmans is een leuke schoolmeester, zo’n geschiedenisleraar die je zou willen hebben gehad. Het was dan vast wat minder saai geweest (sorry geschiedenisdocenten die geboren vertellers zijn). Dit kun je als geschiedenisles zo op de middelbare school in de klas uitzenden.
En Ben Bril? Hij werd uiteindelijk op transport gezet naar het Duitse naziconcentratiekamp Bergen-Belsen. Bril overleefde en haalde nog de gezegende leeftijd van 91 jaar.
Aantal blikken uit 5: 4
Het verhaal van Nederland – de Tweede Wereldoorlog is vanaf vandaag (25 maart) op woensdagavonden te zien bij NTR om 20.35 uur op NPO 1. De eerste twee afleveringen staan al op NPO Start.
Meer lezen over (nieuwe) programma’s op tv?
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
