Nederlanders leven steeds langer, maar voelen zich niet per se gezonder. Nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat een aanzienlijk deel van de bevolking kampt met lichamelijke of mentale klachten. In 2024 had ruim een derde van de Nederlanders van 12 jaar en ouder een minder goede fysieke gezondheid. Bijna één op de vijf ervaart problemen met de psychische gezondheid.
De cijfers komen uit de jaarlijkse Gezondheidsenquête van het CBS. Daarin wordt met de zogeheten SF-12-vragenlijst gekeken naar verschillende aspecten van gezondheid, zoals hoe mensen hun eigen gezondheid beoordelen, of ze zich energiek voelen en in hoeverre lichamelijke of emotionele klachten hun dagelijkse leven beïnvloeden.
Meer klachten dan begin deze eeuw
Wie de cijfers over langere tijd bekijkt, ziet een duidelijke ontwikkeling. Sinds 2001 is het aandeel Nederlanders met een minder goede fysieke en psychische gezondheid toegenomen. Vooral in de meest recente jaren valt op dat meer mensen aangeven dat hun gezondheid hen beperkt in het dagelijks leven.
Zo zeggen meer mensen dat zij door lichamelijke klachten minder kunnen doen op werk, school of in het huishouden. Ook het aantal mensen dat aangeeft dat hun gezondheid sociale activiteiten in de weg zit, zoals het bezoeken van familie of vrienden, is gestegen.
Tegelijkertijd is het aandeel Nederlanders dat zijn of haar gezondheid als goed beoordeelt, iets gedaald.
Mentale klachten komen vooral voor bij jongvolwassenen
Bij psychische gezondheid valt vooral de positie van jongvolwassenen op. In 2024 had 26,2 procent van de 18- tot 25-jarigen een minder goede psychische gezondheid. Bij de groep van 25 tot 45 jaar is dat 23,2 procent. Vanaf 45 jaar zakt het aandeel: 16,2 procent bij 45- tot 65-jarigen, 11,4 procent bij 65- tot 75-jarigen en 9,9 procent bij 75-plussers.
Bij oudere leeftijdsgroepen ligt dat aandeel lager. Daar spelen juist lichamelijke klachten een grotere rol.
Lichamelijke gezondheid neemt toe met de leeftijd
Bij fysieke gezondheid is het patroon vrijwel omgekeerd. Hoe ouder mensen zijn, hoe vaker zij aangeven dat hun lichamelijke gezondheid minder goed is.
Als we kijken naar de cijfers gaat het bij 12- tot 18-jarigen om 15,3 procent dat kampt met een minder goede fysieke gezondheid, terwijl dat bij 75-plussers oploopt tot 63,9 procent.
Tegelijkertijd ziet het CBS dat de toename in minder goede fysieke gezondheid vooral zichtbaar is bij mensen tussen de 25 en 65 jaar. In de jaren 2022 tot en met 2024 ligt het aandeel mensen met een minder goede fysieke gezondheid bovendien hoger dan in veel eerdere meetjaren.
Opvallend is wel dat het CBS juist bij 75-plussers ook signalen ziet dat zij in sommige opzichten vitaler zijn geworden dan rond de eeuwwisseling.
Gezondheid hangt samen met geld
De cijfers laten ook zien dat gezondheid sterk samenhangt met financiële omstandigheden. Mensen met minder welvaart rapporteren duidelijk vaker zowel lichamelijke als psychische problemen dan mensen met een hoger inkomen en vermogen. Volgens het CBS is die kloof zichtbaar in vrijwel alle gezondheidsindicatoren uit de enquête.
De ontwikkeling in gezondheid loopt niet één op één met veranderingen in leefstijl. Zo is het aandeel rokers de afgelopen twintig jaar sterk gedaald. Tegelijkertijd is overgewicht juist toegenomen en heeft inmiddels bijna de helft van de Nederlanders ermee te maken.
Dat is relevant, omdat overgewicht een belangrijke risicofactor is voor verschillende ziekten, zoals hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker.
Oud worden, maar niet altijd gezonder
De cijfers schetsen daarmee een dubbel beeld. Nederlanders worden ouder en bepaalde leefstijlontwikkelingen, zoals minder roken, zijn positief. Tegelijkertijd geven meer mensen dan begin deze eeuw aan dat hun lichamelijke of mentale gezondheid minder goed is.
Vooral bij jongvolwassenen en mensen met minder financiële middelen is die ontwikkeling duidelijk zichtbaar. Volgens het CBS blijft het daarom belangrijk om de gezondheid van Nederlanders breed te blijven volgen, niet alleen via levensverwachting, maar ook via hoe mensen hun gezondheid en dagelijks functioneren ervaren.
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
