Toegepast psycholoog Merijn Ruis (33) verdiepte zich de afgelopen tien jaar in de wetenschap van geluk en maakte van zijn eigen leven een heus ‘geluksexperiment’. En daar werd hij een stuk wijzer én gelukkiger van. Geluk zit namelijk toch, zoals de bekende uitdrukking ook zegt, in een klein hoekje.
Gelukkig zijn, dat is iets wat wij als mens nu eenmaal graag willen. Maar geluk of tevredenheid ervaren is anno 2025 niet per se altijd eenvoudig. Eerder sprak Metro met geluksonderzoeker Daphne Dilling, die uitlegde hoe je de weg richting geluk vrij kunt maken. Al benadrukte zij ook dat je niet constant gelukkig kunt zijn. Daarnaast vertelde psycholoog Coert Visser tegen Metro hoe je tegenslagen in het leven kunt benutten en er voordeel uit kunt halen.
Geluksexperiment
Ruis verdiept zich al lange tijd in geluk. Het is een thema waar hij inmiddels veel over spreekt. Na zijn studie Psychologie besluit hij namelijk een jaar lang alleen maar dingen te doen waar hij blij van wordt. „Ik zat toen niet per se lekker in mijn vel. Ik was niet diep ongelukkig, maar ik dacht wel dat er meer in het leven was dan dat ik op dat moment ervoer. Toen ging ik allerlei vragen stellen aan mezelf. Het leven is namelijk kort.”
Hij vertelt verder: „Waar werd ik echt gelukkig van? En wat als niemand mij vertelt wat ik moet doen en als ik niks hoef, wat ga ik dan doen? Ik ben voorstander van een basisinkomen en wilde daar een experiment mee doen. Wat als geld niet het doel is, maar het doel is dat je iets moois wilt doen of maken? Ik geloof daar namelijk in en dat heeft me aan het denken gezet over hoe we de samenleving zouden kunnen inrichten.”
Dus gaat Ruis allemaal dingen doen die hij graag doet. „Voor dat basisinkomenexperiment had ik geld bij elkaar gesprokkeld om een jaar uit te kunnen zingen en dingen te doen die ik leuk vond. Ik ging liedjes schrijven, video’s maken, verhalen vertellen en ook het thema geluk nam ik nog meer onder de loep. Ik zong op festivals, maakte video’s voor opdrachtgevers en gaf geluksworkshops. Naar mijn mening zouden we geluk namelijk moeten benaderen als vak. De wereld kan er namelijk echt anders uitzien als we ‘geluk’ meekrijgen in de basis.”
‘Wat als we gewoon gaan?’
Een aantal jaar geleden besluiten Ruis met zijn goede vriend Loek om een reis te maken. „We hadden een gezamenlijke droom om een fietstocht van Nederland naar Istanbul te maken. Dat idee ontstond doordat Loeks vader verhalen vertelde over deze fietstocht, die hij ooit zelf maakte. Loek had mooie herinneringen aan de verhalen van zijn vader en enthousiasmeerde ook mij. ‘Wat als we gewoon gaan?’, vroegen we ons destijds af. We besloten betekenis aan de tocht te geven door voor de Alzheimer stichting te gaan fietsen. Loeks vader overleed namelijk aan dementie. Het hoofddoel van de fietstocht werd op avontuur gaan en een mooie tijd hebben, maar het bleek ook een tocht met allerlei lessen over geluk.”
Dus vertrokken ze samen zonder plan of ervaring en met een beperkt budget. Ruis schrijft hun avonturen op en bundelt deze uiteindelijk in zijn boek, met de toepasselijke titel: Wat als we gewoon gaan. „Het boek gaat echt over de vriendelijkheid van onbekenden. Tijdens deze reis kwamen we er namelijk achter dat je hulp mag vragen aan anderen. Waarom? Mensen werden er juist blij van als we ze om hulp vroegen. Het boek staat vol met allerlei lieve acties van mensen die we tegenkwamen. We mochten overal slapen en werden daar uiteindelijk zelfs overmoedig van”, lacht Ruis.
Hij vervolgt: „We besloten bijvoorbeeld dat we ook een keer ergens wilden slapen waar een zwembad was. Bij een waterpretpark vroegen we de eigenaren of we met een tent onder de waterglijbaan mochten slapen. En dat mocht. Later werden we verwelkomd door het gezin dat het pretpark beheerde. We mochten ’s avonds zwemmen en kregen ontbijt. Dat is toch mooi”, aldus Ruis. „We leven in een warme wereld als je zelf die hulpvraag durft te stellen. En dat terwijl we heel veel werden gewaarschuwd voor allerlei gevaren van ‘de mens’. Maar wij werden juist continu geholpen door ‘de mens’. Overal lopen namelijk mensen rond en mensen zoeken naar verbinding.”
Gelukkig zijn
Zijn eigen onderzoek en reis naar Istanbul leren Ruis een hoop over geluk en hij helpt mensen graag daarnaar op weg. Maar wat is geluk eigenlijk? „Het blijft een fundamentele vraag van het leven. Iedereen zoekt namelijk naar geluk. Ik heb nog steeds veel vragen over geluk. Maar geluk heeft veel met verbinding, tevredenheid en betekenis te maken. Een gevoel van tevredenheid en betekenis in een geheel, plus de positieve emoties die je ervaart op een dag, zoals vreugde en lachen. Maar er zijn ook rotdagen en verdrietige momenten. Je kunt namelijk boosheid of verdriet ervaren en ook gelukkig zijn.”
Geluk is niet volledig maakbaar, volgens Ruis. „Uit de wetenschap weten we bijvoorbeeld dat ook genen of omgeving meespelen. Het maakt uit of je opgroeit in een land als Nederland, dat hoog scoort op de geluksladder, of opgroeit in een oorlogsgebied. Terwijl bijvoorbeeld neuroloog en psychiater Viktor Frankl stelde dat je ook in een moeilijke omgeving betekenis kunt vinden. Hij schreef namelijk het boek Man’s search for meaning over hoe hij als joodse man een concentratiekamp overleefde en zag hoe mensen ook in barre omstandigheden toch betekenis vonden. Door bijvoorbeeld anderen te helpen en dat zij daardoor ook op de been bleven. Je hebt namelijk een keuze hoe je ergens mee omgaat.”
„Toch blijft het een lastig debat omdat je ook met de genetica en omstandigheden te maken hebt. Ik zie wel, dat als je bepaalde dingen bewust doet, je effect teweeg kunt brengen. Nee, het verandert niet je hele leven op drastische wijze, maar het kan zeker iets doen.”
Kleine geluksmomenten
Al is streven naar geluk volgens Ruis niet de manier om het aan te pakken. „Streven naar geluk legt ook druk op je. Alsof je een vlinder najaagt die wegvliegt. De focus zou meer moeten liggen op betekenis zoeken en vriendelijk zijn. De kleine momenten die je kunt vinden in sport of met iemand in gesprek gaan. Tegelijkertijd moet je je ook beseffen dat er ruimte moet kunnen zijn voor een klotedag. Dat hoort er namelijk bij en maakt deel uit van de hele gelukservaring. Het toelaten van klotedagen of negatieve emoties is gezond. Zeker als je die er laat zijn, ontstaat er ook weer ruimte.”
Hij vervolgt: „Tegenwoordig zijn er ook allerlei ’toxic positivo’s’ die in en alles en iedereen het positieve moeten zien. Maar dat is niet de strategie. Ook leven we in een maatschappij waarin geluk verkocht wordt. Je ziet overal ‘stralende mensen’ of highlights op social media en daardoor ontstaat er een vergelijkingsstrijd. Maar daar gaat geluk helemaal niet over. Je moet juist ook praten en ruimte geven aan minder leuke dingen.”
Meer gelukstriggers
Vriendelijkheid en contact maken, helpen je bijvoorbeeld bij meer betekenis in het leven, volgens de psycholoog. „Maak gewoon wat vaker een praatje. Dat werkt voor mij heel goed, merk ik. Of betaal een keer een koffie voor een ander of doe iets vriendelijks. Onderzoek toont namelijk aan dat als je je aandacht richt op het gelukkig maken van een ander, je daar zelf ook gelukkiger van wordt. Trakteer iemand ergens op of klets met een onbekende. Een praatje maken wordt sowieso onderschat. Hoewel veel mensen denken dat ze daar geen zin in of tijd voor hebben, blijkt dat als ze met iemand in gesprek raken, zij daar wel degelijk blij van worden. We zoeken heel erg de afzondering op, maar we worden gelukkig van contact. In Nederland liggen de eenzaamheidscijfers behoorlijk hoog, terwijl juist een gesprekje heel veel verschil kan maken.”
Ruis vertelt verder: „Ook sporten werkt goed voor ons geluksniveau. Daarom benoem ik vaak de ‘2 minuten sportregel’. Het idee daarachter is dat als je eenmaal begint, je het toch wel gaat doen. Dus neem je voor dat je 2 minuten je hardloopschoenen aandoet of 2 minuten gaat wandelen in de natuur. Je zult ervaren dat je uiteindelijk langer dan 2 minuten in beweging bent. De natuur is sowieso een superpower. Het is gezond, vermindert stress, maakt ons creatiever en blijer.”
Volgens Ruis weten we als mens stiekem dat geluk in dat soort kleine momenten zit. „Als je die momenten bewuster opzoekt, dan heeft dat effect. Ook van ademhaling is wetenschappelijk bewezen dat het een soortgelijk gelukseffect heeft, hoewel dat nog vaak met iets ‘zweverigs’ wordt geassocieerd. Maar dat is het echt niet. Door bijvoorbeeld diep in te ademen, je adem een aantal seconden vast te houden en uit te blazen, kom je sneller tot rust. Dat is iets wat artsen, piloten of mensen van defensie niet voor niets gebruiken. Het kalmeert namelijk je zenuwstelsel.”
Geluksniveau van psycholoog Merijn Ruis
De psycholoog benoemt dat zijn eigen geluksniveau de afgelopen jaren enorm steeg. „Maar met vlagen heb ik ook baaldagen, ervaar ik ook weleens het imposter syndrome of twijfel ik aan mezelf. Dat houdt ieder mens. Het gaat erom dat je kunt accepteren dat mindere dagen erbij horen. Dat is ook een les die ook ik continu weer moet ondergaan. Maar ik ben heel dankbaar hoe dit in mijn leven zich heeft ontwikkeld.”
Dit zijn de best gelezen artikelen van dit moment:
Foutje gezien? Mail ons. Wij zijn je dankbaar.
